राम नवमीः सत्य, मर्यादा र मानवताको सन्देश

आज हिन्दु धर्मावलम्बीहरूले श्रद्धा र भक्ति भावका साथ राम नवमी मनाउँदैछन्। यस दिनलाई भगवान् राम को जन्मोत्सवका रूपमा मात्र होइन, सत्य, मर्यादा र आदर्श जीवनको प्रतीकका रूपमा पनि लिने गरिन्छ। मिथिलाकी जनकनन्दिनी सीता र रामको सम्बन्धले परिवार, समाज र कर्तव्यबोधको गहिरो सन्देश दिन्छ।
रामायणका प्रसङ्गहरू हेर्दा, राम र सीताको सम्बन्ध केवल दाम्पत्य प्रेममा सीमित छैन, यो विश्वास, त्याग र जिम्मेवारीको प्रतिरूप हो। रामायण र रामचरितमानस जस्ता ग्रन्थहरूले मानव जीवनलाई मार्गदर्शन गर्ने अनेकौं मूल्यहरू स्थापित गरेका छन्। रामको चरित्रले देखाउँछ—सत्ता वा शक्ति होइन, मर्यादा र सत्य नै स्थायी हुन्छ।
आजको समाजमा, जहाँ मूल्य र नैतिकतामा चुनौती देखिन्छ, रामको जीवन झनै सान्दर्भिक बनेको छ। उनले देखाएको कर्तव्यपरायणता, बुवाको आज्ञा पालन गर्दै १४ वर्ष वनवास जानु, वा राज्य सञ्चालनमा न्याय र समानताको उदाहरण प्रस्तुत गर्नु—यी सबैले ‘राम राज्य’लाई आदर्श शासनको प्रतीक बनाएको छ।
राम नवमीले केवल धार्मिक आस्था मात्र होइन, सामाजिक एकताको सन्देश पनि दिन्छ। नेपालदेखि भारतसम्म, र विश्वका विभिन्न भागहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दु समुदायले आज पूजा, व्रत, रामायण पाठ, भजन–कीर्तन र मेला मार्फत यो पर्व मनाउँछन्। राम जानकी मन्दिर लगायतका धार्मिक स्थलहरूमा भक्तजनको ठूलो भीड लाग्ने गर्दछ।
तर रामलाई केवल धार्मिक पात्रका रूपमा सीमित गर्नु पर्याप्त हुँदैन। उनको जीवन दर्शन मानवताको साझा सम्पत्ति हो। सत्य बोल्ने साहस, अन्यायको विरोध गर्ने दृढता र कर्तव्यप्रति निष्ठा—यी मूल्यहरू कुनै एक धर्म वा समुदायका मात्र होइनन्, सम्पूर्ण मानव जातिका लागि प्रेरणादायी हुन्।
आजको दिनले हामीलाई आत्ममन्थन गर्ने अवसर पनि दिन्छ—के हामी आफ्ना व्यवहारमा सत्य र मर्यादालाई स्थान दिन सकेका छौँ? यदि सकेका छैनौँ भने, राम नवमी केवल उत्सवमा सीमित रहन्छ; तर यदि अपनाउन सकेका छौँ भने, यही पर्व जीवन परिवर्तनको आधार बन्न सक्छ।
यस अवसरमा सत्यको विजय, असत्यको पराजय र मानवतामाथि आस्था अझ सुदृढ बनोस् भन्ने कामना गरिन्छ। रामको आदर्श मार्गले सबैलाई सही दिशामा अघि बढ्न प्रेरणा दिइरहोस्।