अन्तर्राष्ट्रिय मानव अधिकार दिवस : समानता, सम्मान र स्वतन्त्रताको प्रतिक

प्रत्येक वर्ष १० डिसेम्बर मा विश्वभर अन्तर्राष्ट्रिय मानव अधिकार दिवस मनाइन्छ। सन् १९४८ को यही दिन संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाले मानव अधिकार घोषणापत्र (UDHR) पारित गरेको सम्झनामा यो दिवस मनाइन्छ, जसले विश्वभरका मानिसका आधारभूत अधिकारहरूको परिभाषा र संरक्षणको मार्गचित्र तय गर्यो।
मानव अधिकार घोषणापत्र विश्वकै सबैभन्दा धेरै भाषामा अनुवादित दस्तावेज हो। पछिल्लो तथ्यांकअनुसार यो ५ सयभन्दा बढी भाषामा अनुवाद गरिएको छ, जसले मानव अधिकारलाई सार्वभौम, सार्वजनीन र सर्वमान्य बनाएको छ।
मानव अधिकार भनेको जन्मसिँदै प्रत्येक व्यक्तिले पाउने अधिकार हो— सम्मानित र सुरक्षित जीवन बिताउन आवश्यक सबै आधारभूत हकहरू। जीवन, स्वतन्त्रता, समानता, न्याय, सुरक्षा, शिक्षा, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, गरिमापूर्ण व्यवहार लगायतका विषय मानव अधिकारका मूल आधार हुन्।
मानव अधिकार घोषणापत्रले हामीलाई दिएको केही मौलिक सन्देश यसप्रकार छन्—
मानव अधिकार हरेक व्यक्तिका लागि अपरिहार्य र अविच्छिन्न हुन्छ।
समानता, न्याय र स्वतन्त्रता नै शान्तिको मूल पूर्वशर्त हुन्।
जब कुनै ठाउँमा मानवीय मूल्यमाथि अतिक्रमण हुन्छ, त्यसको प्रभाव सम्पूर्ण मानव समुदायमा पर्न सक्छ।
आफ्नो र अरुको अधिकारका लागि आवाज उठाउनु नै सशक्त नागरिकताको परिचय हो।
हाम्रो साझा मानवता नै विश्व बन्धुत्वको जग हो।
विश्वका विभिन्न भागमा भइरहेका हिंसा, भेदभाव, युद्ध, अतिचार र अमानवीय व्यवहारहरूले कहिलेकाहीँ मानवीय संवेदनशीलता कमजोर भइरहेको जस्तो अनुभूति हुन्छ। तर मानव अधिकारप्रतिको सजगता र चेतनशीलताले नै समाजलाई सुरक्षित, न्यायपूर्ण र समुन्नत बनाउन सक्छ।
विकास, समृद्धि र सामाजिक न्यायको आधार नै मानव अधिकारको पूर्ण सुनिश्चितता हो। त्यसैले आजको दिन हामी सबैले आफ्नो तर्फबाट कुनै पनि अधिकार उल्लंघनमा नजाने, नगराउने र रोक्ने संकल्प लिऔँ।
अन्तर्राष्ट्रिय मानव अधिकार दिवसको हार्दिक शुभकामना!