मुख्यमन्त्री सोनल कार्यवाहक सरकार चलाउन

जनकपुरधाम, कार्तिक २२ — मधेश प्रदेशका मुख्यमन्त्री जितेन्द्र प्रसाद सोनार ‘सोनल’ ले पदबाट राजीनामा दिएका छन्। प्रदेश प्रमुख सुमित्रा सुवेदी भण्डारी ले संविधानको धारा १६९ (१)(क) अनुसार आएको राजीनामा स्वीकृत गरेकी छिन्। प्रदेश प्रमुखको कार्यालयबाट जारी विज्ञप्तिअनुसार, नयाँ व्यवस्था नभएसम्म मौजुदा मन्त्रिपरिषद्ले कार्यवाहक रूपमा सरकार सञ्चालन गर्ने छ। यो जानकारी नि. सचिव शत्रुधन यादव द्वारा हस्ताक्षरित विज्ञप्ति मार्फत सार्वजनिक गरिएको हो।

नेपालको संविधानको धारा १६८, जसले प्रदेश सरकार गठनको प्रक्रिया निर्धारण गर्छ, हाल देशका विभिन्न प्रदेशहरूमा पुनः विवादको केन्द्र बनेको छ। कुनै दललाई स्पष्ट बहुमत नपरेका कारण प्रदेश प्रमुखहरूले गठबन्धनमार्फत सरकार गठन गर्नुपर्ने अवस्था देखिँदैछ। धारा १६८ अनुसार, प्रदेश प्रमुखले पहिलो चरणमा प्रदेश सभामा बहुमत प्राप्त दलको संसदीय दलको नेतालाई मुख्यमन्त्री नियुक्त गर्छन्। यदि कुनै दललाई स्पष्ट बहुमत प्राप्त छैन भने, दुई वा दुईभन्दा बढी दलहरूको समर्थनमा बहुमत प्राप्त गर्ने सदस्यलाई मुख्यमन्त्री बनाइन्छ। यस्ता प्रयास असफल भएमा सबैभन्दा ठूलो दलको नेता मुख्यमन्त्री बन्छ, तर उनले ३० दिनभित्र विश्वासको मत लिनुपर्ने हुन्छ। विश्वासको मत लिन नसकेमा वा मुख्यमन्त्री नै नियुक्त गर्न नसकेमा प्रदेश प्रमुखले सभा विघटन गरी नयाँ निर्वाचन घोषणा गर्न सक्ने व्यवस्था छ। हालै मधेश प्रदेशमा यही प्रावधान अन्तर्गत नयाँ सरकार गठनका प्रक्रिया सुरु भएका छन्। कानुनी विज्ञहरूले धारा १६८ लाई संघीय शासनको मेरुदण्ड भनेका छन् तर व्यवहारमा यसको प्रयोगले राजनीतिक अस्थिरता झल्काएको बताउँछन्। विशेषज्ञहरूका अनुसार, “यो धारा प्रदेश सरकार गठनको मार्गदर्शक हो, तर राजनीतिक सहमतिको अभावले यसको सार्थकता घटाइरहेको छ।”