अन्तर्राष्ट्रिय एकल महिला दिवसः समानताको पैरवी र सम्मानको आवश्यकता

 हरेक वर्ष जुन २३ मा मनाइने अन्तर्राष्ट्रिय एकल महिला दिवस विश्वभर एकल महिलाहरूको अधिकार, सम्मान र समानताको पक्षमा आवाज उठाउने अवसरका रूपमा लिइन्छ।
सन् २०११ देखि सुरु भएको यस दिवसले विशेष गरी विकासोन्मुख मुलुकका एकल महिलाहरूको गरिबी, हिंसा, स्वास्थ्य समस्या र सामाजिक अपहेलना विरुद्ध ऐक्यवद्धता जनाउँदै उनीहरूको पक्षमा नीतिगत पैरवी गर्ने उद्देश्य राखेको छ।
नेपालमा महिलाको संख्या पुरुषभन्दा धेरै रहेको तथ्य राष्ट्रिय जनगणना २०७८ बाट स्पष्ट देखिन्छ। जनगणना अनुसार, देशमा १ करोड ४९ लाखभन्दा बढी महिला (५१.०२%) र १ करोड ४२ लाखभन्दा बढी पुरुष (४८.९८%) रहेका छन्। यद्यपि, एकल महिलाको अधिकार र मर्यादा अझै पनि सामाजिक पूर्वाग्रह र विभेदको मारमा छ।
पति गुमाउनु या छोडिनु एउटै पीडा हो, तर त्यसपछि थालिने दीर्घकालीन संघर्ष अझ कठोर हुन्छ। नेपाली समाजमा एकल महिलामाथि आरोप, तिरस्कार, हेला र हिंसाका दर्जनौं उदाहरण छन्—कहिले बोक्सीको आरोप, कहिले सम्पत्ति तथा स्वतन्त्रता हनन।
राज्यले महिलाका लागि ३३ प्रतिशत सिट सुनिश्चित गरे पनि व्यवहारमा समानताको कार्यान्वयन कमजोर छ। विशेषतः एकल महिलाहरूको आर्थिक सशक्तीकरणका लागि सीपमूलक तालिम, रोजगारी कार्यक्रम र सामाजिक सुरक्षाका योजना आवश्यक छन्।
एकल महिलाका अधिकारको रक्षा र उनीहरूको मर्यादाको सम्मान समावेशी, समतामूलक र न्यायपूर्ण समाज निर्माणको आधार हो।
यस वर्षको अन्तर्राष्ट्रिय एकल महिला दिवसले हामी सबैमा यो सन्देश फैलाओस्—एकल महिलाप्रति सम्मान, अधिकारप्रति प्रतिबद्धता र समानताप्रति दृढता।
शुभकामना!