जैविक विविधता हाम्रो अस्तित्वको आधार

जैविक विविधता कुनै विषयवस्तु मात्र होइन, यो जीवनको मेरुदण्ड हो। हामी सास फेर्ने हावा, खाने अन्न, पिउने पानी, लाउने कपास, उपचार गर्ने जडीबुटी — यी सबै जैविक विविधताको प्रत्यक्ष उपज हुन्। तर, विडम्बना, हामी यही विविधता नाश गर्ने दौडमा छौं।
अत्यधिक दोहन, जंगल फँडानी, जलवायु परिवर्तन, प्रदूषण, अन्धाधुन्ध शहरीकरण र एकल बाली खेतीले जैविक सन्तुलनमा गम्भीर असर पारिरहेको छ। प्रजातिहरू लोप हुँदै गएका छन्, पारिस्थितिक प्रणालीहरू कमजोर बन्दैछन्।
नेपाल जस्तो हिमाल, पहाड र तराईको सुन्दर मिलन भएको देशका लागि जैविक विविधता केवल पर्यावरणीय मुद्दा होइन — यो आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक अस्तित्वसँग जोडिएको विषय हो। यहाँका गुराँस, सुनाखरी, चरा, पुतली, जडीबुटी, अन्नबाली मात्र जैविक सम्पत्ति होइनन्, यी हाम्रो सभ्यता, पहिचान र पर्यटनको आधार पनि हुन्।
हामीले जैविक विविधता बचाउनका लागि शब्द होइन, कर्मले बोल्नुपर्छ। कागजी सम्झौता, नारा र दिवस मनाउनु मात्र पर्याप्त छैन। स्थानीय समुदायको ज्ञान, संरक्षणप्रतिको समर्पण र कानुनी कार्यान्वयनको संयोजन आवश्यक छ। विद्यालयदेखि संसदसम्म र घरदेखि नीति निर्माण तहसम्म जैविक विविधता संरक्षणको बहसलाई अब व्यवहारमा रूपान्तरण गर्न जरुरी छ।
विकासको नाममा प्रकृति विनाश होइन, प्रकृतिसँग मेल खाने विकास आवश्यक छ। हामी प्रकृतिको हिस्सा हौं, प्रभु होइन। प्रकृतिसँगको सहअस्तित्वको भावनाले मात्र हामी जैविक विविधताको रक्षार्थ साँचो कदम चाल्न सक्छौं।
सन्देश स्पष्ट छ — जैविक विविधता बाँच्यो भने मात्र हामी बाँच्छौं।