अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवसः श्रमिक अधिकार र सम्मानको दिवस

प्रत्येक वर्ष मे १ तारिखलाई संसारभर ‘अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस’को रूपमा मनाइन्छ। सन् १८८६ मा अमेरिकाको शिकागो शहरमा भएको ऐतिहासिक ‘हे मार्केट काण्ड’को सम्झनामा यस दिनको सुरुवात गरिएको हो। आठ घण्टा कार्य समयको माग गर्दै गरिएको आन्दोलनमा प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच झडप हुँदा कैयौं श्रमिकले ज्यान गुमाएका थिए। त्यसै घटनाको स्मृतिमा श्रम र श्रमिक अधिकारको सम्मानमा यो दिवस मनाइँदै आएको हो।
श्रमिक दिवसले विश्वभर श्रमिकको अधिकार, श्रमको मूल्य, सुरक्षित कार्य वातावरण, र सामाजिक न्यायको महत्वलाई उठान गर्छ। ‘हाम्रो मौनता एक दिन तिमीहरूको आवाजभन्दा बलियो हुनेछ’ भन्ने उक्तिले त्यसबेला श्रमिक आन्दोलनको भावनात्मक आधार प्रस्तुत गर्छ।
नेपालको सन्दर्भमा पनि श्रमिकहरूको योगदान गहन छ। देशको सामाजिक–आर्थिक विकासदेखि राजनीतिक परिवर्तनसम्म श्रमिकहरूको भूमिका निर्णायक रहिआएको छ। देश भित्रका कारखाना, निर्माण, यातायात, घरेलु श्रमिकदेखि विदेशमा पसिना बगाइरहेका लाखौं नेपाली श्रमिकहरूको योगदानले देशको अर्थतन्त्र टिकाइरहेको छ। यद्यपि, उनीहरूले अझैसम्म उचित पारिश्रमिक, सामाजिक सुरक्षा, र सम्मानित जीवन पाएका छैनन्।
सरकारले श्रमिक अधिकारका लागि विभिन्न नीति तथा कार्यक्रम ल्याए तापनि कार्यान्वयनमा अझै कमजोरी देखिन्छ। वैदेशिक रोजगारको नाममा दलाली, शोषण र विभेद अझै कायम छ।
श्रमिक दिवस केवल उत्सव होइन, यो श्रमिकको संघर्ष, योगदान र सम्मानको दिवस हो। यस दिनले श्रमिकप्रतिको दृष्टिकोणलाई बदल्दै समानता, न्याय र गरिमामय जीवन सुनिश्चित गर्ने सन्देश दिनुपर्छ।