राष्ट्रिय प्रजातन्त्र दिवस, २०८१ विशेष: ७६ वर्षअघि प्राप्त प्रजातन्त्रको स्मरण

 नेपाली जनताले जहानियाँ राणा शासनको अन्त्य गरी मुलुकमा प्रजातन्त्र स्थापनाको घोषणा गरेको ऐतिहासिक दिनको स्मरण गर्दै आज देशभर राष्ट्रिय प्रजातन्त्र दिवस, २०८१ मनाइँदैछ।
सन् १९५१ (वि.सं. २००७) फागुन ७ गते राजा त्रिभुवनले प्रजातन्त्रको घोषणा गरेपछि नेपालमा १०४ वर्षसम्म चलेको राणा शासन अन्त्य भएको थियो। यही दिन नेपाली जनताले शासन व्यवस्था सञ्चालनमा आफ्नो सहभागिता सुनिश्चित गरेका थिए।
सरकारले प्रजातन्त्र दिवसलाई भव्य रूपमा मनाउने तयारी गरेको छ। प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको अध्यक्षतामा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र दिवस मूल समारोह समिति गठन गरिएको छ। सिंहदरबारमा आयोजित बैठकमा गृह मन्त्रालयको प्रस्तावबमोजिम विभिन्न उपसमिति गठन गरिएको छ, जसमा उपप्रधानमन्त्री, मन्त्री, राज्यमन्त्री, स्थानीय सरकारका प्रतिनिधि, सुरक्षा निकायका प्रमुखहरू, र सरकारी उच्च अधिकारीहरू सदस्य रहेका छन्।
दिवसको पूर्वसन्ध्यामा सम्पूर्ण सरकारी कार्यालय, संघ-संस्था, प्रतिष्ठानहरूमा राष्ट्रिय झण्डा राख्न तथा प्रमुख स्थानहरूमा दीप प्रज्ज्वलन गर्न सरकारले आह्वान गरेको छ। साथै, रक्तदान कार्यक्रम, शैक्षिक तथा खेलकुद सामग्री वितरणजस्ता सामाजिक गतिविधि पनि सञ्चालन गरिनेछ।
वि.सं. २००७ मा नेपाली कांग्रेसको नेतृत्वमा भएको सशस्त्र आन्दोलन र राजा त्रिभुवनको साथपछि प्रजातन्त्र स्थापना सम्भव भएको थियो। यदि राजाले राणा शासनलाई समर्थन गरेका भए, नेपालको प्रजातान्त्रिक यात्रा अझ ढिलो हुन सक्थ्यो।
राणा शासनकालमा सम्पूर्ण शक्ति केही परिवारको हातमा सीमित थियो। तर २००७ फागुन ७ पछि देशमा जनताको सहभागिता हुने शासन प्रणालीको सूत्रपात भयो। त्यसयता, नेपालले २०१7 सालको पञ्चायती शासन, २०४६ को बहुदलीय प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना, २०६२/६३ को लोकतान्त्रिक आन्दोलन हुँदै संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रसम्मको यात्रा तय गरिसकेको छ।
नेपालमा प्रजातन्त्र पुनःस्थापित भएको ७६ वर्ष पूरा भइसकेको छ। तर, नागरिकका मौलिक अधिकारलाई संस्थागत गर्ने, जनताको दैनिक जीवनमा प्रजातन्त्रको सकारात्मक प्रभाव देखिने गरी शासन व्यवस्था सञ्चालन गर्ने चुनौती कायमै छ।
प्रजातन्त्रको सार्थकता जनताको जीवनस्तर उकास्ने, समतामूलक समाज निर्माण गर्ने, सुशासन सुनिश्चित गर्ने तथा कानुनी राज्यलाई मजबुत बनाउने कुरामा निर्भर रहन्छ।
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र दिवस, २०८१ को अवसरमा, अबका दिनमा प्रजातन्त्रलाई अझ बढी प्रभावकारी बनाउन र जनताको चाहनाअनुसार शासन व्यवस्था सञ्चालन गर्न राज्यका सबै निकायहरू क्रियाशील हुने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रजातन्त्र दिवसको हार्दिक शुभकामना!