सीता जयन्ती व्रत : आस्था, त्याग र नारी शक्तिको प्रतीक

वैशाख शुक्ल नवमीका दिन मनाइने सीता जयन्ती हिन्दु धर्मावलम्बीहरूका लागि अत्यन्त पवित्र अवसर हो। यस दिन रामायणकी प्रमुख पात्र तथा आस्था र आदर्श नारीत्वको प्रतीक माता सीता को जन्मोत्सवका रूपमा श्रद्धा र भक्तिभावका साथ व्रत तथा पूजा गरिन्छ।
सीता केवल एक पौराणिक पात्र मात्र होइनन्, उनी त्याग, धैर्य, प्रेम, समर्पण र आत्मसम्मानको जिवन्त उदाहरण हुन्। उनको जीवनले नारीको शक्ति र सहनशीलताको गहिरो सन्देश दिन्छ। उनले आफ्नो जीवनभर सत्य, धर्म र कर्तव्यलाई प्राथमिकतामा राख्दै कठिन परिस्थितिमा पनि धैर्य गुमाइनन्।
रामायण अनुसार राम सँग विवाह गरेपछि उनले सुख–सुविधा त्याग्दै वनवास रोजिन्, जुन उनको प्रेम र समर्पणको प्रतीक हो। रावणद्वारा अपहरण भएपश्चात् पनि उनले आफ्नो आस्था र पवित्रता जोगाइन्। अग्निपरीक्षाको प्रसङ्गले उनको सहनशीलता र आत्मबल झन् उजागर गर्छ।
सीताको जन्मबारे विभिन्न किंवदन्ती पाइन्छन्। प्रचलित मान्यताअनुसार उनलाई राजा जनक ले खेत जोत्ने क्रममा फेला पारेका थिए, जसका कारण उनलाई ‘धर्तीकी छोरी’ पनि भनिन्छ। जानकी मन्दिर, जनकपुरमा आज पनि उनको स्मृतिमा भव्य रूपमा पूजा–अर्चना गरिन्छ।
सीता जयन्तीले हामीलाई केवल धार्मिक आस्थामात्र होइन, सामाजिक सन्देश पनि दिन्छ। नारी सशक्तीकरण, आत्मनिर्भरता, समानता र सम्मानको मूल्यलाई आत्मसात गर्न यो दिन प्रेरणादायी मानिन्छ। आधुनिक समाजमा पनि सीताको जीवन उत्तिकै सान्दर्भिक छ, जहाँ नारीले आफ्नो पहिचान, आत्मसम्मान र अधिकारका लागि दृढ रहनुपर्ने आवश्यकता छ।
सीताको जीवनका विभिन्न पक्षहरू—त्याग, प्रेम, सत्यप्रति अडान र आत्मसम्मान—हामी सबैका लागि मार्गदर्शक हुन्। उनी केवल भक्ति होइनन्, शक्ति पनि हुन्। उनको चरित्रले मानव समाजलाई सहनशीलता, करुणा र नैतिकताको पाठ सिकाउँछ।
यस पावन अवसरमा सीताको आदर्शलाई आत्मसात गर्दै सत्य, धर्म र न्यायको मार्गमा अघि बढ्ने संकल्प गर्नु आवश्यक छ। सीता जयन्तीले हामी सबैलाई प्रेम, समर्पण र सद्भावनाले भरिएको जीवन जिउन प्रेरणा प्रदान गरोस्।