मानव बेचबिखन विरुद्ध राष्ट्रिय दिवसः सचेतना र प्रतिबद्धताको १९औं वर्ष

आज भाद्र २० गते नेपालमा १९औं मानव बेचबिखन विरुद्ध राष्ट्रिय दिवस मनाइँदै छ। यो दिवस २०६४ सालदेखि बालबालिका बेचबिखन विरुद्धको सार्क महासन्धि २००२ नेपाल सरकारले अनुमोदन गरेको दिनको स्मरणमा मनाउन थालिएको हो।
नेपालमा मानव बेचबिखन विशेष गरी बालबालिका र किशोरीहरूलाई लक्षित गरेर हुने गरेको छ। यसलाई न्यूनीकरण गर्न सरकारले विभिन्न कानुनी, संस्थागत र चेतनामूलक पहलहरू गर्दै आएको भए पनि अझै समस्या जटिल रूपमै विद्यमान छ।
यसै सन्दर्भमा, मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार (नियन्त्रण) ऐन, २०६४ र नियमावली २०६४ लागू गरिएका छन्। तर, सरोकारवालाहरूका अनुसार ती कानुनको प्रभावकारी कार्यान्वयन हुन नसक्दा बेचबिखन नियन्त्रणमा अपेक्षित सफलता हासिल गर्न सकिएको छैन। ग्रामीण क्षेत्रका विपन्न परिवारका बालबालिका रोजगारी, शिक्षा र राम्रो जीवनको प्रलोभनमा परदेशिएर बेचबिखनमा फस्ने घटनाहरू निरन्तर देखिन्छन्।
राष्ट्रिय दिवसको अवसरमा सरकारले, स्थानीय तहहरूले तथा नागरिक समाजका संस्थाहरूले र्याली, सभा, छलफल र जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै मानव बेचबिखनविरुद्ध एकजुट हुने प्रतिवद्धता व्यक्त गरेका छन्। यस वर्षको दिवसले विशेष गरी किशोरी तथा महिलालाई लक्षित सचेतना अभियानलाई प्राथमिकतामा राखेको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार मानव बेचबिखनविरुद्ध लड्न कानुनी संरचनासँगै प्रभावकारी कार्यान्वयन, सीमापार सहकार्य, शिक्षा र आर्थिक सशक्तीकरणका कार्यक्रम अपरिहार्य छन्। साथै, समाजमै बालबालिका र महिलालाई समान अवसर र अधिकार सुनिश्चित नगरेसम्म बेचबिखन रोकथाम कठिन हुने उनीहरूको तर्क छ।
यो दिवसले हरेक नागरिकलाई मानव बेचबिखनलाई अपराधका रूपमा मात्र नभई सामाजिक कलंक र मानव अधिकार उल्लङ्घनका रूपमा बुझ्न प्रेरित गर्ने अपेक्षा लिइएको छ। सचेत नागरिक, जिम्मेवार राज्य र सक्रिय सरोकारवालाको सहकार्यले मात्र मानव बेचबिखनविरुद्धको संघर्ष सफल बन्न सक्ने धारणा सरोकारवालाहरूले व्यक्त गरेका छन्।
यसै अवसरमा सम्पूर्ण बालबालिका, किशोरी तथा पीडित समुदायको अधिकार सुनिश्चित गर्ने दिशामा अघि बढ्न सबैलाई आह्वान गरिएको छ।