मातातीर्थ औँसीः आमाप्रतिको श्रद्धा र संस्कृतिको गहिरो सन्देश

मातातीर्थ औँसी, जसलाई ‘आमाको मुख हेर्ने दिन’ पनि भनिन्छ, नेपाली समाजमा आमा र सन्तानबीचको अटुट सम्बन्धलाई सम्झाउने अत्यन्त भावनात्मक र सांस्कृतिक पर्व हो। वैशाख कृष्ण औँसीका दिन मनाइने यो अवसर केवल औपचारिक सम्मानमा सीमित नभई आमाप्रतिको कृतज्ञता, माया र जिम्मेवारीको अनुभूति गराउने दिन हो।
हिन्दु दर्शनमा “मातृदेवो भव” भन्ने वाक्यले आमालाई देवतासमान स्थान दिएको छ। वास्तवमा, आमा केवल जन्म दिने व्यक्ति मात्र होइनन्, जीवनको पहिलो गुरु, संरक्षक र प्रेरणाको स्रोत पनि हुन्। त्यसैले यो दिनले जीवित आमाप्रति सम्मान प्रकट गर्ने र दिवंगत आमाको स्मरण गर्दै श्रद्धाञ्जली दिने अवसर प्रदान गर्छ।
परम्पराअनुसार यस दिन सन्तानहरूले बिहान स्नान गरी आमालाई मिठो परिकार खुवाउने, उपहार दिने र आशीर्वाद लिने चलन छ। टाढा रहेका सन्तानहरू पनि आमालाई भेट्न वा सञ्चार माध्यममार्फत स्नेह व्यक्त गर्छन्। विवाहपछि माइती टाढा भएका छोरीहरूका लागि यो दिन विशेष भावनात्मक हुन्छ, किनकि उनीहरू आमासँग पुनर्मिलनको अवसर खोज्छन्।
जसको आमा यस संसारमा छैनन्, उनीहरू काठमाडौँको थानकोटस्थित मातातीर्थमा गई स्नान, तर्पण र पूजा गर्ने गर्छन्। मातातीर्थसँग जोडिएको जनश्रुतिले आमाको माया मृत्युपछि पनि जीवित रहने विश्वासलाई बलियो बनाएको छ। यसले आमा केवल शारीरिक उपस्थिति मात्र नभई आत्मिक सम्बन्ध पनि हो भन्ने सन्देश दिन्छ।
आधुनिक जीवनशैलीले व्यस्तता बढाए पनि आमाप्रतिको माया र सम्मान कहिल्यै घट्नु हुँदैन। मातातीर्थ औँसीले हामीलाई यही सम्झाउँछ—आमा केवल एक दिन सम्झने पात्र होइनन्, उहाँप्रतिको सम्मान हरेक दिन व्यवहारमा देखिनुपर्छ।